Ben jij een obsessieve controleur die snakt naar rust?

Hoe weet jij of de wijze waarop jij jouw leven controleert nog gezond is? Wanneer ben je een obsessieve controleur en werken to-do lijsten verslavend? Wat is eigenlijk jouw doel met het uitvoeren van deze controle?

Lees onderstaand artikel en ontdek of jij een controleverslaving hebt! Ik – Farah van Ierlant – ben een expert in een leven ervaren op basis van checklijsten, verantwoordelijkheid nemen en aan verwachtingen voldoen. Ik ben erachter gekomen dat het doel dat ik daarmee nastreef een grote illusie blijkt te zijn.

Controleverslaafd_artikel_Connect2unite_tijd

Ik vertel je ook de meest voorkomende signalen van een obsessieve controleur en wat je kan doen om deze in jou te (h)erkennen!

Mijn wereld van to-do’s

Ik sta ‘s morgens op en het is in mijn wereld dan vaak de vraag welke taken ik vandaag ga beginnen, voortzetten en afronden. Ook al zit ik niet meer in een full-time baan in loondienst, weet ik toch een specifieke eigenschap van mezelf voort te zetten. En dan heb ik het over de takenlijst, check-list, to-do lijst of hoe we die opsomming ook willen noemen.

Ik ben me altijd zeer bewust van mijn lijstjes. Ze zijn inmiddels van papier allemaal in een app terecht gekomen waar ik ze als post-it’s kan benoemen, opslaan en afvinken. Wanneer zou het eigenlijk zijn begonnen? Ik denk met de middelbare school. En tijdens het HBO werd het natuurlijk steeds extremer. Naarmate de verantwoordelijkheid stijgt, neem ik dan aan.

Een administratief baantje heeft ook genoeg ruimte om vele to-do lijstjes op te maken en vervolgens koos ik er zelfs voor om een functie me toe te eigenen wat niets dan alleen uit checklijsten bestond! Tja, het is op zich lekker verdienen als je doet waar je goed in bent.

Toen ik als ZZP’er ging werken, werd dit natuurlijk niet minder. Zoals iedere ondernemer wel weet, worden de lijsten met taken alleen maar langer. Opschrijven is namelijk de enige manier om hetgeen we allemaal ‘moeten’ doen ‘los te kunnen laten’. We schrijven het op zodat we nu iets kunnen doen dat meer prioriteit heeft. Het zou kunnen werken – indien we het ook daadwerkelijk loslaten. 😉

Een gezonde verslaving

Wat een hels karwei… Voor elk thema heb ik wel een lijst. En dan zeker niet enkel voor werk gerelateerde zaken. Het zelfonderzoek wat ik gestart was, werd ook prachtig geordend in categorieën. Het is heel fijn om af te strepen, maar als er per dag 4 bijkomen en er één of géén af gaan.. dan word je langzaam wel gek. Ondanks dat ik me er bewust van ben, blijft het een soort van houvast, die controle – een verslaving bijna.

Zo weet ik nog altijd de dagen waar ik direct bij opstaan mijn agenda, mijn e-mail en to-do lijstjes induik. Eigenlijk met maar één doel en dat is er achter komen wat ik vandaag ‘moet’ doen. Al gauw ben je uren verder met plannen, reorganiseren en herstructureren. En het is niet dat ik er niet van geniet… En dat is het hem juist. We genieten van het gevoel van controle. Maar wat nou als deze controle een illusie is?

Ik heb me aan het einde van de dag altijd zwaar rot gevoeld. De lijstjes werden maar niet korter en ik kon ook niet blij zijn over wat ik nu wél heb gedaan. Vaak was ik ook helemaal niet klaar op het moment dat mijn partner – na een dag werk – voldaan het huis betrad. Ik kon het één dan neerleggen om mijn volgende check-lijst erbij te pakken. Dit keer voor het creëren van een gezonde maaltijd – precies afgemeten op de personen die mee eten. En dan loopt het toch net anders…

Dus van welk gevoel heb ik dan genoten?

Niet van het daadwerkelijk hebben van controle. Slechts van het gevoel dát ik zou krijgen áls ik controle zou hebben. Shit, ik hou mezelf voor de gek.

En het ergste van alles is dat er een grote kans bestaat – indien jij zeer goed bent hierin – dat niemand jou hierop zal wijzen. Zij staan met grote ogen – en misschien wel jaloersheid – vanaf de zijlijn jou te waarderen voor hetgeen je allemaal doet – jouw controleverslaving. Inclusief de verantwoordelijkheid nemen voor hun. En dat is niet zo gek in een samenleving waar heel hard werken wordt aangemoedigd. Dit past in de categorie van ‘gezonde verslavingen’.

Controle is leven

We leven in een maatschappij waar de ‘controle behouden’ in de top 3 staat wanneer we het hebben over: ‘wat te doen als je mens bent?’. We kunnen er aan mee doen of we kunnen ervan vluchten. Vaak doen we het ook nog eens beide. Kijk maar naar het onschuldige contrast van doordeweeks en weekend. Wat laten we allemaal wél toe op het moment we even niet hoeven te werken?

Controle is niet slecht – controle is leven. Het staat namelijk nauw in verbinding met de zorg voor jezelf. Van nature zijn we al geneigd om te willen controleren aangezien we op die wijze veiligheid en zekerheid voor onszelf en ook voor anderen kunnen creëren.

Dus we willen het ook niet verbannen uit ons leven. Maar waar ligt de gezonde grens?

De signalen – Ben jij een obsessieve controleur?

We zijn te ver gegaan in het hebben van controle. Het is in veel gevallen obsessief geworden. We belanden in een sleur en nemen dan geen tijd meer voor het luisteren naar wat we écht willen en écht nodig hebben om gezond en gelukkig te zijn.

Gelukkig weet ik inmiddels dat het lichaam altijd zijn of haar uiterste best doet om ons bewust te maken van ons gedrag. Hetgeen we mogen loslaten, zal extra naar het oppervlak komen. Hieronder de meest voorkomende signalen voor het zijn van een obsessieve controleur.

Meest voorkomende signalen:

  • Perfectionistisch gedrag – niet gauw tevreden.
  • Prikkelbaar – vooral naar diegene die je lief hebt.
  • Teleurgesteld wanneer iets anders loopt dan ‘gepland’.
  • Je durft geen risico’s te nemen.
  • Onrealistische verwachtingen.
  • Jij denkt vaak aan wat er gisteren gebeurd is en wat er morgen nog gedaan moet worden.
  • Weet jij wat intuïtie is?
  • Je doet liever alles zelf.
  • Slapen vergaat onrustig. Je slaapt moeilijk in of wordt meerdere keren wakker bijvoorbeeld.
  • Je bent vaker ziek, verkouden, misselijk, moe, hoofdpijn of onverklaarbare ongemakken als gevolg van een verminderde weerstand.
  • Gevoelige maag en darmen.

De grens van gezond controle

Ik ben erachter gekomen dat er maar één reden is waarom we in grote maten controle willen houden over hetgeen we doen. En dat is ons constante verlangen naar het gevoel van voldoening. Want wat is er nu fijner dan een to-do’tje afvinken? Een project perfect afronden. Goed voorbereid zijn? Het geeft ons een tevreden en voldaan gevoel.

Helaas worden we vaak de obsessieve controleur nét op de grens tussen controle en loslaten. Het punt waarop we de biologische taak van controle hebben volbracht en overgaan naar het vertrouwen dat alles op het moment zelf duidelijk zal worden.

We denken tóch meer controle te kunnen uitoefenen op het resultaat, maar ‘helaas’ mogen we dat overlaten aan een hogere macht. Hoe vaak ik wel niet dagen lang heb voorbereid voor een bepaalde meeting en het uiteindelijk niet doorging of totaal anders verliep dan mijn voorbereiding had gehoopt. Als we het hebben over ‘mezelf voor de gek houden’…

“Sometimes Letting Go actually means Having Control” – Jim Medlock

Zelfkritiek als signaal

Waarom denken we dat als we controle loslaten er geen voldoening is? Angst. Angst dat we tóch niet ‘voldoende’ hebben gedaan om ‘rust’ te ervaren. Een gevoel van tevredenheid. Een gevoel van vrede die we ervaren wanneer hetgeen we hebben gedaan overeenkomt met de effort die we als mens er op dat moment in hebben kunnen stoppen. Aha!

Dat wil zeggen dat we niet alleen meer kijken naar de inhoud of het afronden van de taak die is opgelegd (door onszelf of een ander) maar dat we ook leren kijken naar wie de taak uitvoert. Ben ik op dit moment in staat te volbrengen wat van mij (door mezelf of door een ander) wordt verwacht? De grens tussen gezonde controle en obsessief gedrag kunnen we opmerken wanneer we luisteren naar ons zelfkritiek.

Ik zie mezelf nog zitten achter de laptop. Dit moet nu af en dit is ter voorbereiding van morgen en… Waarom ben ik zo gestrest? Waarom worden de taken die ik leuk vind om te doen opeens zo’n belasting?

Eerder die dag begon ik mezelf namelijk langzaam aan steeds meer kritiek te geven. “Ik ben bang dat het dadelijk niet voldoende is.” “Als ik meer geef dan er van me verwacht wordt, kan ik misschien nog hopen op wat extra waardering.” Als ook kritiek over de details van wat ik deed, hoe lang ik erover deed en hoe ik het deed. Dit werd steeds erger tot aan het moment dat ik alleen nog maar aan het werk was om tóch nog iets nuttigs te hebben gedaan. Ik sloot mijn laptop ontevreden af waarna het dan verder doorging in mijn hoofd. Wat een kwelling…

Goed zorgen voor mijn innerlijke criticus

Sinds dat ik dit ‘zie’, weet ik wat ik kan doen wanneer mijn innerlijke criticus de overhand probeert te nemen. Ik weet nu hoe ik goed voor mezelf kan zorgen.

Ik stop dan gewoon even met wat ik doe en:

  • Ik bekijk wat ik aan het doen ben en besluit of ik dit wil doorzetten of niet.
  • En ik let op mijn ademhaling en pas het werktempo aan naar modus ‘slak’ zodat het kritiek nog harder zal volgen. Dit geeft mij de mogelijkheid om te horen wat er gezegd wordt en of het echt waar is.
  • Accepteer het gevoel wat ik heb en help mezelf eraan herinneren dat dit gevoel er niet altijd is. Ik probeer eventueel prettige gevoelens op te roepen door muziek en/of het verzetten van mijn gedachten.
  • Ik besluit om uit de ruimte te gaan waar ik zit. Ik kan naar een andere ruimte binnen het complex gaan of ik kijk naar buiten of dat me lonkt. Ik neem gevoelsmatig de criticus dan ook met me mee om vervolgens in de andere ruimte ‘los te laten’.

Leg eventueel verantwoordelijkheden voor een ander opzij. En dit vind ik erg lastig. ‘Weet je partner wel welke boter je bedoelt op het boodschappenlijstje? Het pakje van de buurman ligt hier nog – zal ik die even brengen? Die vriendin wacht op een antwoord op haar bericht van gisteren.’ Dit is niet jouw verantwoordelijkheid en weet dat als jij dit niet meer voor hen doet – zij zelf vaker weer terug de verantwoordelijkheid nemen

Rust –  het doel van de controleur

De beste controleurs zijn altijd opzoek naar een moment van rust. Waarom zouden we anders zo hard werken? Het heeft lang geduurd voordat ik kon begrijpen dat er geen enkele vorm van rust bestaat die ik voor ogen had. ‘Als ik daar ben in mijn leven – dán kan ik elke dag doen waar ik zin in heb’.

Het behalen van onze lange termijn doelen – vaak gebaseerd op werk en inkomen – zouden ervoor zorgen dat we niet meer hoeven te doen wat we vandaag de dag doen. Beetje vreemd toch?

Het onderzoeken van mijn betekenis voor ‘rust’ is ook erg leerzaam geweest. Ik visualiseerde rust – wat ik nog niet eerder had gedaan – plots als ‘niks doen van wat ik nu doe’. Dus mijn drukke leven met to-do’s werd getransformeerd naar eigenlijk een heel saai leven. Ik voelde me leeg, betekenisloos, had niemand om me heen en het gevoel dat ik ‘niks mag doen’ beknelde me. Zo had ik het nog niet eerder bekeken. Ik werkte voor een leven waar ik eigenlijk nu zo hard voor weg ren. Zowel met als zonder to-do’s en verantwoordelijkheden zou ik mijn leven als leeg en betekenisloos ervaren.

Zo werd ik bewust van de ‘waanzinscirkel’ van een verslaving. Er klopt helemaal niets van.

Dus wat is rust NU?

We willen rust en dat is in ieder geval niet hetgeen we NU ervaren. Dus wat is het contrast van wat we nu ervaren? Juist. To-do-‘loos zijn. Maar wij willen als mens niet ‘niets’ doen. Dat is leuk voor even, maar dat wordt al zo snel saai.

Dus wat is rust? Rust is voor mij een gevoel van vrede, voldoening, vertrouwen en acceptatie. En binnen deze categorieën zal iedereen een andere uiting ontdekken zoals dat bij hem of haar past natuurlijk. We gaan individueel op zoek naar hetgeen wat bij ons deze gevoelens oproepen. Vaak komen we dan uit op een financiële vrijheid waarmee we denken alles te kunnen doen wat we willen. Maar zoals Jim Carrey ook al zegt:

Ik vind dat iedereen rijk en beroemd moet worden zodat ze alles kunnen doen waar ze zo van dromen. Zo zullen ze namelijk ontdekken dat dit ook niet het antwoord is.”

Dus dit wetende. Waar haal je dan het gevoel van rust uit? Juist. Uit het NU en uit jouw zelf. Want alles waar je dan tóch controle op hebt, staat NU voor je neus. Aanvaarden van wat is, is daar een grote stap in. Dan ontstaat er ruimte om na te gaan wie we werkelijk zijn en waar we onze focus op willen leggen.

Dit is een kwestie van oefenen. De controleur in ons heeft lang de tijd gehad om aan het stuur van jouw leven te komen. Tevens is deze stem inmiddels verschillende samenwerkingen aangegaan in jou om het naar z’n zin te maken. Vandaar die welbekende discussies in ons hoofd ?. Wij kunnen zelf enkel zorg dragen voor het bewustzijn hierover zodat we opnieuw keuzes kunnen maken wanneer we het opmerken. En laat jezelf vooral niet te streng zijn tegen jouw zelf wanneer het je niet direct lukt.

Onderzoek jouw stem

Door het onderzoek te starten naar wie jij werkelijk bent, leer jij ook (juist/eerst) de kanten van jezelf kennen die jij van oorsprong eigenlijk helemaal niet bent. Zoals de controleur, de perfectionist, de doordrammer. Wanneer jij bewust bent van jouw subpersoonlijkheden, leer jij ze ook herkennen in het dagelijkse leven. En zodra je ze (h)erkent, is er ruimte om jouw zelf te leren kennen en om nieuwe keuzes te maken.

Ik heb mijn controleur mogen ontmoeten tijdens een sessie Voice Dialogue. Het heeft me op een hele unieke wijze laten voelen dat ik besta uit meerdere stemmen waaraan ik me heb gehecht. Die me stuk voor stuk willen beschermen voor narigheid. Super lief hoor, maar het beperkt me uitermate door verzonnen angst voor o.a. teleurstelling en afwijzing. Vaak een angst die me is aangepraat.

Door deze sessie heb ik meer begrip gekregen voor dit deel van mij. Een klein meisje die enkel deed wat papa haar had verteld; hard werken voor succes en waardering. Sinds de sessie merk ik steeds sneller op wanneer dit deel zich ondergewaardeerd voelt en gaat trekken. Daarnaast weet ik nu de zwakte van deze stem ook als kracht in te zetten.

Wat een rust! ?

Herken jij jezelf in mijn verhaal?

En wil je meer hierover ontdekken?

Wil jij nu ook kennis maken met die delen van jezelf die jou in het dagelijkse leven beperken de rust te ervaren waarnaar je zo verlangd?

Probeer dan gewoon eens zo’n Voice Dialogue sessie uit!

Je zal direct een of meerdere stemmen in jou leren kennen waarna je hiermee zelf aan de slag kan.

Connect2unite gaat voor betrouwbaarheid en beveelt een sessie bij Michiel Lap van Praktijk Stille Ruimte aan – dé expert op het gebied van ‘hier & nu zijn’.

Niet alleen externe prikkels leiden ons af van wie we werkelijk zijn en wat we willen, maar ook interne prikkels beperken ons in het ervaren van wie we werkelijk zijn!